Water en afvoer

november 2021


Wij hebben een typisch falurood* huis, met witte kozijnen. Ons huis is rond 1860 gebouwd en was voor een groot deel nog in de originele staat toen wij het kochten. In de brochure werd het omschreven als een eenvoudig, maar enorm charmant huisje. En eenvoudig was het zeker… Maar wij waren op slag verliefd op het huis, de tuin en de omgeving en zagen genoeg mogelijkheden om het helemaal naar ons zin te maken. We zijn begonnen met tijdelijke oplossingen die ons leven wat gemakkelijker maakten zolang er nog geen waterleidingen en afvoer aanwezig waren. Na onze emigratie hebben we een permanente oplossing laten aanleggen.

*Falurood is een pigment en komt uit de kopermijnen uit de Zweedse plaats Falun (in Dalarna).

Droogtoilet buiten (utedass)

Toen wij het huis kochten was er nog geen waterleiding en geen afvoer. Het toilet was buiten in een hokje (utedass) waar we een urinescheidend toilet (van Separett) in hebben gezet. Dit zorgt voor een scheiding van "nat" en "droog". Omdat op deze manier urine en ontlasting nooit worden gemengd, treedt er geen fermentatie op en dus ook geen latrine-stank. De urine kan worden gebruikt als meststof en de ontlasting wordt gecomposteerd. Vooraf was vooral het idee, het onbekende van een droogtoilet een beetje onwennig. Maar dat verdween erg snel en de toiletbril van piepschuim is super fijn en nooit koud. Ook niet als het 20 graden vriest buiten.

Omdat wij geen water in huis hadden, waren we niet verplicht om een afvoer of septic tank aan te leggen. Wel moesten we een vergunning bij Miljösamverkan aanvragen om onze urine en ontlasting zelf te mogen composteren.

Stromend water binnen zonder waterleiding

In onze tuin is een gegraven waterbron aanwezig. Doormiddel van de waterpomp kan het water omhoog worden gehaald. De vorige bewoner vulde een jerrycan met water, waar het via een kraantje weer uit kon. Zo had hij water binnen. Wij wilden toch iets meer gemak, maar hoe zorg je nu voor stromend water binnen, wanneer er (nog) geen waterleiding en geen afvoer aanwezig is?

Wij hebben gekozen voor een oplossing zoals deze ook in caravans wordt gebruikt. We hebben een caravankraan (op 12 volt) gekocht en 4 grote jerrycans. 2 voor schoon water en 2 voor afvalwater. Wanneer de kraan geopend wordt komt er door middel van een pompje water uit de jerrycan met schoon water. Dit stroomt dan uit de kraan. Het water verdwijnt vervolgens via een afvoerslang in een jerrycan voor afvoerwater. Het schone water pompen we vanuit waterput in de jerrycan en het afvoerwater gooien we weg in de tuin. We zorgen er uiteraard wel voor dat er geen schadelijke producten in het afvoerwater terecht komen. Doordat we 4 jerrycans hebben staat er altijd een volle jerrycan met water klaar wanneer de andere leeg is. Mocht het dan even niet zo lekker weer zijn buiten of ben je net even lekker bezig, is er geen noodzaak om gelijk nieuw water uit de pomp te gaan halen.

Douchen met drukpomp

In ons huis was ook geen douche aanwezig. In de zomer gaan we het liefst even zwemmen in het meer, maar dat is niet altijd een optie, zeker niet in de winter. Om te douchen maken we gebruik van een campingdouche die we vullen met warm water of laten opwarmen door de zon. Deze kunnen we buiten of in de sauna gebruiken.

Wasmachine aansluiten zonder waterleiding

Een van de belangrijkste klussen na onze emigratie was om de wasmachine aan te sluiten. Een beetje primitief is helemaal niet erg, maar alles met de hand wassen was mij een stap te ver. Maar ja, hoe sluit je wasmachine aan zonder waterleiding en zonder afvoer?

Een wasmachine heeft veel water nodig. Wij hebben een grote ton naast de wasmachine gezet die we voor ieder wasbeurt helemaal vullen met water uit de waterput. Aan de onderkant van de ton is een koppeling gemaakt waar de slang van de wasmachine op aangesloten kan worden. Bij de eerste test hebben we de ton met water op de wasmachine gezet in de hoop dat het hoogte verschil genoeg waterdruk zou opleveren om de wasmachine te laten werken. Onze nieuwe, moderne, wasmachine heeft echter een druksensor, die het inlaatventiel pas opent boven 2 bar. Het werkte dus niet.

Gelukkig waren we hier al een beetje op voorbereid en hadden we ook een klein 12 volt drukpompje gekocht. Deze hebben we aangesloten op de wasmachineslang en een accu. Bij de tweede test ging het pompje netjes aan op het moment dat de wasmachine water nodig had. De wasmachine deed het! Het afvoerwater ging via een lange afvoerslang naar buiten, naar een greppel in de tuin. Uiteraard gebruiken we milieuvriendelijk wasmiddel en geen wasverzachter. Wassen is zo dus een fluitje van een cent; de ton met 80 liter water vullen (door middel van emmers water die buiten bij de waterpomp gevuld moeten worden), afvoersysteem aansluiten en wassen maar!

Warm water

Het huis wordt warm gestookt door middel van 3 houtkachels op de benedenverdieping. De houtkachel in de keuken is tevens het fornuis. In de winter koken we op het houtfornuis en er staat ook altijd een ketel met water op het fornuis. Zo hebben we, als het fornuis warm is, altijd warm water in de winter. Een waterkoker helpt ons in de zomer aan warm water. Koken doen we dan op een 2-pits inductiekookplaat of buiten op een vuurtje.


Permanente oplossingen

Een jaar na onze emigratie zijn we gestart met een groot project; het laten boren van een nieuwe waterbron, het aanleggen van een septic tank, een infiltratie bed en het leggen van afvoer en waterleidingen onder het huis. We hadden van te voren geen idee hoe we het moesten aanpakken, maar na gesprekken met verschillende buren werd het steeds iets duidelijker. Het werd een stap voor stap proces waarin we steeds helderder kregen wat we precies wilden, wat er moest gebeuren en hoe we dit voor elkaar moesten krijgen.

We vertellen je graag welke stappen wij hebben doorlopen:

Toestemming van gemeente krijgen voor het aanleggen van de septic tank

De eerste stap was het krijgen van toestemming van de gemeente voor de aanleg van de septic tank en het infiltratie bed. Na een telefoontje naar de gemeente kwamen we erachter dat we een uitvoerder (entrepreneur) moesten zoeken die de septic tank en het infiltratie bed zou gaan aanleggen. Deze kon ons dan ook helpen met het indienen van het verzoek.

Via onze buurman kregen wij een telefoonnummer van een bedrijf dat veel van deze klussen in onze omgeving doet. Hij had zelf ook een jaar eerder een en ander laten aanleggen en zo hadden we ook een idee van het systeem dat wij zouden kunnen gaan gebruiken. Omdat onze buurman tevreden was over het systeem, het systeem geschikt is voor een hoog grondwaterniveau (zoals bij ons het geval is) en omdat onze uitvoerder daar ook bekend mee was, hebben we gekozen voor een tank en infiltratie bed van Baga. Op de pagina Avloppsguiden.se kan je onder andere zoeken naar een entrepreneur in je eigen omgeving (kommun). Verder staat er veel informatie (in het Zweeds) over verschillende avlopp-systemen en meer.

Voor de toestemming van de gemeente was het nodig dat de hoogste stand van het grondwater was vastgesteld en dat er bodemmonsters waren genomen. De uitvoerder is daarvoor langsgekomen en heeft een proefgat gemaakt op de plaats waar het infiltratie bed gaat komen. Er is een diep gat in de grond gegraven waar een lange buis in is gestoken. Zo kon worden gemeten hoe hoog het grondwater op die plek is. Tijdens het graven zijn er ook verschillende bodemmonsters genomen voor analyse. De hoogte van het grondwater en de uitslag van de analyse van de bodemmonsters zijn meegestuurd met de aanvraag naar de gemeente.

Een aantal dagen na het insturen van de aanvraag kwam er een inspecteur van de gemeente langs om de situatie te bekijken. Ze gaf aan geen problemen te zien en een aantal dagen later ontvingen we de toestemming voor de aanleg, kosten van deze toestemming: ruim 5000 SEK.

Aanleggen septic tank plus infiltratie bed

Nadat we de toestemming van de gemeente hadden doorgestuurd naar de uitvoerder (entrepeneur) kwam deze langs en hebben we het plan van de aanleg verder besproken. We hebben afgestemd wat hij doet en waar alles precies gaat komen. Hij legt alles aan tot aan het huis. Binnen en onder het huis doen we zelf. Er werd vooraf niks op papier gezet, we hadden alleen een mondelinge afspraak. Hij was op dat moment nog bezig met een andere grote klus, maar als die klaar was zou hij bij ons komen. Verder zorgde hij voor alle benodigde machines en materialen om de klus te kunnen doen.

Een dag na midsommar stond om 7 uur ’s ochtends de uitvoerder onverwachts met al zijn materiaal in onze tuin, klaar om met de klus te beginnen. Het seintje wat hij van te voren zou geven was er even bij ingeschoten. Verder was alles wel goed geregeld. Terwijl ze het gat voor de septic tank aan het graven waren werden de tank en het infiltratie bed afgeleverd. Ook het benodigde zand, grind en aarde voor het infiltratie bed kwam precies op het juiste moment.

Anderhalve dag later waren ze klaar. Onze tuin had een kleine make-over gekregen. Doordat het grondwater bij ons heel hoog staat en het infiltratie bed minimaal 1,5 meter boven het hoogste grondwaterniveau geplaatst moet worden, hadden we een nieuwe berg op de plek waar het infiltratie bed is geplaatst.

Boren van waterput

Voor het boren van de nieuwe waterput hebben we bij 4 verschillende bedrijven een offerte opgevraagd. Uiteindelijk had er maar 1 gereageerd, dus daar zijn we maar mee in zee gegaan. Vervolgens is er iemand van het bedrijf langs gekomen om te kijken naar de plek van de nieuw te boren waterbron en hoe de waterleidingen naar het huis gaan lopen.

Twee weken later is de waterput geboord. Dit was een halve dag werk. Een week daarna zijn de waterleidingen vanaf de nieuwe waterput naar het huis ingegraven. Aangezien er minimaal 50 meter tussen de waterput en het infiltratie bed moet zijn, heeft een ander deel van de tuin hiermee ook een make-over gekregen. Maar zowel de uitvoerder van de septic tank als degene die de waterleidingen hebben ingegraven hebben zoveel mogelijk hun best gedaan om alles weer netjes achter te laten. Wanneer het gras eenmaal weer gegroeid is zie je er (bijna) niks meer van.

Waterleidingen en afvoer onder huis leggen

De afvoer en de waterleidingen komen op dezelfde plaats onder het huis binnen. Nu heeft ons huis geen kruipruimte en er was ook geen luik waardoor we konden kijken hoe het er onder het huis uitzag. We hebben daarom de vloer van een kamer opengebroken zodat we onder het huis konden kijken. Het werd al snel duidelijk dat het onder het huis vol met stenen en zand lag. Om de leidingen te kunnen leggen hebben we kruiwagens vol stenen en zand onder het huis vandaan gehaald. Net zolang totdat er, overal waar leidingen moesten komen, genoeg ruimte was.

De afvoer en de koud waterleidingen naar de keuken en de wasmachine zijn als eerste aangesloten. Hierdoor hoeven we geen 70 liter water meer te pompen voordat we een was kunnen draaien. Ook hoeven we geen schoon water meer te halen voor in de keuken en vuil water weg te gooien.

Dit was ook het moment dat we een badkamer zijn gaan maken. Deze was nog niet in huis aanwezig en we hebben de oude hal omgetoverd in een badkamer met een toilet, douchecabine en wastafel.

Afspraak met energieraadgever van de gemeente

We wisten dat we iets met zonnepanelen of een zonneboiler wilden doen om aan warm water te komen. Doormiddel van zonnepanelen zouden we stroom op kunnen wekken welke volgens weer gebruikt kon worden door een boiler om ons van warm water te voorzien. Dat werkt natuurlijk prima in de zomer en bij zonnig weer, maar in de winter is de zon maar kort aan de hemel en de vraag is dan nog of het niet bewolkt is. En juist in de zomer hebben we het minste warm water nodig aangezien we dan vaak gaan zwemmen in het meer en niet iedere dag hoeven te douchen. Een zonneboiler zou ook een optie zijn, maar dan hadden we nog steeds een beetje dezelfde problemen als met zonnepanelen.

Vrienden van ons wezen ons erop dat je een gratis en onafhankelijk energie- en klimaatadvies kan aanvragen bij je gemeente. Op internet vonden we het telefoonnummer van de klimaatraadgever van onze gemeente en een afspraak was snel gemaakt. Binnen een week kwam hij bij ons thuis langs en heeft goed naar onze ideeën en wensen geluisterd. Het was een heel erg leuk gesprek en zeker geen verkooppraatje. We hebben nieuwe ideeën opgedaan en wat zaken helderder en bevestigd gekregen. Na aanleiding van het gesprek hebben wij een uitgebreid adviesrapport ontvangen waarin alle besproken punten terug kwamen. Normaal gaf hij geen tips over bedrijven, maar aangezien wij nieuw in Zweden waren en wij daarom hadden gevraagd, had hij ook wat bedrijven in zijn rapport genoemd die interessant voor ons konden zijn.

Na dit gesprek hebben wij besloten om te gaan voor een zonneboiler in plaats van zonnepanelen. De belangrijkste reden hiervoor is dat wij een heel laag energie verbruik hebben en vooral een oplossing voor warm water zoeken.
De zonneboiler komt uit op een accumulatortank en wanneer de zon schijnt wordt het water in de accumulatortank hierdoor verwarmd. In de zomer zou dit voor ons genoeg warm water kunnen opleveren om te douchen en af te wassen. Ons oude hout gestookte fornuis gaan we vervangen door een nieuw hout gestookt fornuis, voorzien van een watermantel. Door het fornuis warm te stoken wordt het water in de watermantel ook verwarmd. Het water gaat vervolgens ook naar de accumulatortank en zo hebben we in de winter, wanneer het fornuis aan is ook warm water. Voor de momenten dat de zon niet schijnt en het fornuis niet aan is koppelen we een kleine elektrische boiler (35 liter) aan de accumulatortank. Het (warme) water uit de accumulatortank loopt door de boiler en wanneer dit water nog niet de gewenste temperatuur heeft, wordt het bij verwarmd in de boiler. Een alternatief voor de elektrische boiler is een elektrisch element in de accumulatortank plaatsen, maar dan ben je altijd de hele accumulatortank (als snel 500 liter) aan het opwarmen. Dit kost veel meer elektriciteit dan een kleine losse boiler.

Zonneboiler, houtgestookt fornuis met waterleidingen en accumulatortank plaatsen

In het adviesrapport van de energieraadgever werd een bedrijf genoemd waar zonneboilers en accumulatortanks worden verkocht, Baxi. Zij hebben een website met veel informatie en we wilden graag een afspraak met hun maken om onze ideeën te bespreken. Maar eind juni is in Zweden een slecht moment om dit soort afspraken te willen maken. De zomervakanties waren inmiddels begonnen en in augustus zou de betreffende persoon weer aanwezig zijn. We hebben toen wel vast een offerte opgevraagd, maar in de aanvraag konden we niet goed onze wensen kwijt en de offerte was dan ook voor veel meer dan wij dachten nodig te hebben. Dan toch maar wachten tot augustus om daar eens langs te gaan.

Maar ook het maken van een afspraak in augustus was nog niet zo eenvoudig. Het lijkt erop dat ze niet gewend zijn dat klanten rechtstreeks bij hun langskomen. Normaal gesproken ga je samen met een loodgieter (rörmåkere) kijken naar je persoonlijke wensen en mogelijkheden en heeft de loodgieter contact met het bedrijf. Maar uiteindelijk is het ons toch gelukt om een afspraak te maken en wij waren heel blij met de informatie die we daar hebben gekregen. Het werd ons steeds duidelijker hoe het hele systeem eruit zou gaan zien en ook hoeveel ruimte alles zou gaan innemen. Aangezien wij ook een houtgestookt fornuis met watermantel willen hebben moeten we een accumulatortank van minimaal 500 liter hebben om te zorgen dat het fornuis zijn warmte kwijt kan. Deze tank heeft een doorsnede van 840mm en is 1750mm hoog. Daar komt nog een expansievat en een elektrische boiler bij. Dit was goed om te realiseren zodat we thuis konden controleren of dit allemaal wel ging passen op de plaats waar we het hadden bedacht.

Gelukkig bleek dit allemaal te passen en de volgende stap was het maken van een afspraak met een loodgieter die alles kan bestellen en installeren. Deze kon al snel langskomen en na het gesprek hebben we besloten om de zonneboiler, accumulatortank en houtgestookt fornuis met watermantel in één keer te plaatsen. Aangezien dit gesprek plaats vond in september en het vervangen van het fornuis een redelijk grote verbouwing gaat worden hebben we besloten om het fornuis pas volgend jaar te vervangen zodat we de komende tijd niet zonder warmtebron in de keuken zitten. Daarmee komen dus ook de zonneboiler en accumulatortank pas volgend jaar. We starten nu wel alvast met de elektrische boiler zodat we deze winter wel warmwater uit de kraan hebben.

We willen ons oude fornuis vervangen door een nieuw fornuis wat wel een oude uitstraling heeft. Een heel strak fornuis past niet in onze keuken. Maar op internet komen we niet heel veel bedrijven tegen waar ze hout gestookte fornuizen verkopen met het uiterlijk wat wij mooi vinden. Uiteindelijk hebben we een bedrijf gevonden in de buurt van Gotenburg, Selmac, waar ze verschillende modellen hebben die eventueel een optie zouden zijn. Helaas hadden zij in verband met Corona geen voorraad en konden we niet langs om te gaan kijken. Maar gelukkig hebben we nog even, dus hopelijk krijgen ze binnenkort weer een voorraad en kunnen we langs om wat verschillende modellen te bekijken.

Wordt vervolgd…


Wist je overigens dat wanneer je in Zweden inkomstenbelasting betaald je recht kan hebben op een korting (belastingaftrek) op de arbeidskosten van iemand die je inhuurt voor bijvoorbeeld reparaties, verbouwingen of huishoudelijke diensten? De korting voor bouwwerkzaamheden heet ROT-aftrek en de korting voor huishoudelijke diensten heet RUT-aftrek. Lees meer over dit belastingvoordeel in onze blog over dit onderwerp.